17 grudnia 1918

Zofia z Łętowskich Kowalewska

W lutym bieżącego roku zmarła w Mińsku Litewskim w 66-ym roku życia ś. p. Zofia z Łętowskich Kowalewska. Urodzona w Mińszczyznie w rodzinie ziemiańskiej, zaślubiła Eugeniusza Kowalewskiego, obywatela ziemskiego z Wileńszczyzny. Całe życie spędziła w majątku Bahszty, gdzie, stanąwszy wcześnie u pługa pracy obywatelskiej, szerzyła wokoło siebie, tak wśród okolicznego ziemiaństwa, jak i wśród włościan pierwiastki głębszej myśli, życia umysłowego, a przedewszystkiem polskiego ducha, którym przesiąknięta była cała działalność zmarłej. Warunki tej pracy były trudne.

Trzeba było nieraz walczyć z obojętnością współsąsiadów, z obcymi, wrogimi prawie pierwiastkami wśród ludu, a nadewszystko ze strasznym, wzrastającym z dniem każdym i łamiącym ducha, uciskiem rządów murawiewowskich. Każde słowo głośniejsze, każdy elementarz, ukradkiem, wieczorami gromadzący folwarczne dzieci, groził karami, może nawet wydarciem z rąk rodzinnego zagona i upadkiem jednej z placówek, stojących na straży ducha polskiego, jaką był dwór szlachecki na Białej Rusi.

 

W późnym już stosunkowo wieku, gdyż przed 10-ciu mniej więcej laty, ś. p. Zofia Kowalewska zaczęła pisać na temat zawsze żywy w jej myśli, na temat polskości na Litwie. Artykuły jej i nowele zasilały „Kuryer Litewski" przez lat kilkanaście. W większych swych pracach: „Ze wspomnień wygnańca", „Obrazki mińskie" (1851-1863), „Z pamiętnika Doktora" i innych, przed-stawia autorka bądź krwawe dzieje wygnańców syberyjskich, bądź też maluje życie społeczeństwa polskiego na Białej Rusi w okresie przedpowstaniowym, życie proste, ciche, o charakterze, który jut dziś zaginął bezpowrotnie, zatracony w fali nowych wpływów, idących bądź ze Wschodu,bądź z Zachodu.

 

Ostatnie lata wojny spędziła ś. p. Kowalewska w Mińsku, gdzie zaskoczyła ją śmierć nazajutrz po zajęciu Mińska przez wojska polskie. Umierała, pytając o przebieg walk legionów.

 

Cześć Jej światłej pamięci!

 

Tygodnik Ilustrowany, 06-1918

Aby dodać komentarz prosimy o zalogowanie się.