10 grudnia 1918

O prusko-polskie rozwiązanie

Najwybitniejszym wypadkiem dnia jest powrót z Berlina delegatów grup centrowych: hr. A Ronikiera, ks. Macieja Radziwiłła (który niezbyt dawno był wrócił z Rosyi) i Wład. Stadnickiego.
Ci trzej politycy centrowi prowadzili w Berlinie układy z trzema przedstawicielami Wydziału głównego (Hauptauschuss) parlamentu Rzeszy — Erzbergerem, Davidem i Naumannem, którzy działali z wiedzą kanclerza Niemiec. Wynikiem tych układów jest oświadczenie, które delegaci centrum przywieźli ze sobą w celu skłonienia do podpisania go przez stronnictwa polskie.
Oświadczenie to brzmi w sposób następujący.
„Przedstawiciele stronnictw aktywistycznych wypowiadają mocne przekonanie, że wypadki ostatnich tygodni

nie są wyrazem nieprzyjacielskiej woli niemieckiego narodu w jego całości. Na podstawie tego przekonania stronnictwa te są gotowe pozostać wiernymi swoim aktywistycznym przekonaniom i w dalszym ciągu szukać podstawy dla pozytywnego porozumienia z niemieckim narodem i jego sprzymierzeńcami. Jako podstawa dla porozumienia powinien być stworzony sojusz polityczny i gospodarczy państwa polskiego z państwami centralnemi, któiy polegałby na uznaniu obustronnych życiowych konieczności tak w pokoju, jak i w wojnie. Obie strony będą gotowe przyjąć i wypełnić obowiązki, wypływające z tego sojuszu.
„Do konieczności życiowych Królestwa Polskie go należy zapewnienie granic państwowych, zorganizowanie silnej na: odo wej armii i szybki wzrost polskiej administracyi. Stronnictwa aktywistyczne życzą sobie dia państwowości polskiej możności rozszerzenia terenu na wschód przy uznaniu samostanowienia narodów i oświadczają, że równie jest niemożliwem odcięcie jakiejkolwiek części terenu Królestwa Polskiego, jak dla
państw centralnych jest koniecznością nie umiejszanie granic. Z naszymi rodakami, w jakimkolwiek ,państwie oni się znajdują, chcemy dotychczasową łączność kulturalna zachować i wzmagać. W stosunki wewnętrzne sąsiedzkich i sojuszniczych państw nie chcemy się mieszać, tak samo jak po zawarciu powszechnego pokoju nie moglibyśmy dopuścić do mieszania się do swobodnej i samodzielnej Polski.
„Jaknajszybsze wybudowanie polsk. armii i oddanie całkowitego wymiaru władzy rządowi polskiemu są, uprawnionymi żądaniami, nie cierpiącemi zwłoki.
„Ważnym jest ze względu na obecny stosunek między Polską a państwami centralnemi, którym powinno na tem bardzo zależeć, aby sprawa polska przez dobrowolne porozumienie z narodem polskim została ostatecznie zdecydowana.
Delegaci centrowi twierdzą, że jeśli oświadczenie to zostanie podpisane przez stronnictwa polskie, w takim razie i Wydział główny sejmu Rzeszy je zaakceptuje i wystąpi z odpowiednim wnioskiem do rządu. Ze szczegółów rokowań berlińskich podnoszą oni, że w razie przyjęcia tego oświadczenia od Królestwa odpadłaby tylko pólnocna część gub. suwalskiej, za co Polska otrzymałaby rekompensatę na wschodzie przy nienaruszałności innych granic Królestwa.
Podpisanie tego oświadczenia ma być uskutecznione do 19 b. m., poczem, gdyby podpisanie nie nastąpiło, Niemcy uznaliby rokowania za zerwane.
Dziś oświadczenie berlińskie zostało podpisane przez Centrum Narodowe. Na propozycyę podpisania go Kolo Międzypartyjne odpowiedziało na razie odmownie, ale, jak się zdaje, nie jest to jeszcze decyzya ostateczna, bo dziś o godz. 6 rozpoczęły się znów pertraktacye między Centrum a Kołem Międzypartyjnem w tej sprawie.
Ilustrowany Kuryer Codzienny, 13-03-1918

Aby dodać komentarz prosimy o zalogowanie się.