8 grudnia 1921

Publicystyka

Emancypacya kobieca w XVII. wieku.

Reprezentantki praw kobiecych mylą się, sądząc, że dopiero wiek XIX. emancypacya kobiet się zajmował. Już przed 250 laty znano w Polsce ruch kobiecy. W bibliotece uniwersytetu krakowskiego znajduje się oryginalny dokument z wieku XVII. p. 1.: "Artykuły dziewic", w których panie i panny wysokiemu sejmowi, przez króla Władysława IV. zwołanemu, swoje życzenia składają. Pismo pwyższe zawiera 25 żądań, z których każde jest w wysokim stopniu interesujące. I tak artykuł I-szy brzmi:

MATKA BOSKA GROMNICZNA

Dziś obchodzi kościół katolicki pamiątkę ofiarowania Pańskiego, czyli oczyszczenie N. Maryi Panny, zwanej także Gromniczną. Z kościelnem tem świętem związany jest zwyczaj święcenia świec, zachowywanych potem przez cały rok. Według wiary ludu zapalona gromnica, wetknięta w dłoń konającego, uśmierza cierpienia agonii. W czasie burzy ma posiadać gromnica cudowną moc oddalania gromów od chaty. Tę samą moc przypisują na wsi gromnicy — podczas pożaru.
Dziś spieszą do kościołów tłumy wiernych z miasta i okolicznych wsi, celem święcenia świec woskowych. We wszystkich kościołach odprawia się w dzień ten uroczyste nabożeństwo ku czci N. P. Maryi.
Do świata M. B. Gromnicznej przywiązane są, jak wogóle, do wszystkich świąt Matki Boskiej, różne przepowiednie. I tak:

Jak to się czasy zmieniają [satyra].

Bandyta moskiewski z r. 1818. - Jak tu sto pudów złota, mam więc na czarną godzinę około trzystu tysięcy rubli.

Sprawa polska góruje nad wszystkiemi innemi.

W „Journal de Genńve” ukazał się bardzo rzeczowy i oparty na znajomości naszych stosunków artykuł p. Wilhelma Martin'a, poświęcony sprawie Polski.

W artykule swym p. Martin omawia ostatnie wypadki w Niemczech, podkreśla istnienie dwóch tendencyi, z których za wyraziciela jednej uważa p. Kuhlmanna, drugiej — gen. Hoffmanna, jako przedstawiciela głównej kwatery.

Oda do świni

O tłusta Świnio — szlachetne zwierzę,
Kiedy cię okiem miłosnem zmierzę,
W myśli połykam z czosnkiem kiełbasy,
Tak ulubione po wszystkie czasy!
W oczach mi stają szynki czerwone
Smaczne, soczyste, gdy uwędzone.